Абшерон түбегінің жағалау аймағында желдің жылдамдығы мен қуаты биіктікке байланысты өзгереді
Қаралымдар: 0 / PDF жүктеулері: 0
DOI:
https://doi.org/10.32523/3107-278X-2026-154-1-154-170Кілт сөздер:
жел жылдамдығы, жел энергиясы, жел қуаты, логарифм заңы, қуат заңыАңдатпа
Мақалада 2001–2024 жылдар аралығында Әзірбайжандағы жел энергиясын өндіру тұрғысынан өте перспективалы болып табылатын Абшерон түбегінің жағалау аймағында орналасқан төрт негізгі нүктеде - Пираллахи, Мардакан, Сумгайт және Сангапальда - жел жылдамдығының биіктікке байланысты өзгеруі егжей-тегжейлі талданады. Зерттеу аясында әр нүкте үшін жел жылдамдығының статистикалық сипаттамалары және 10 және 50 метр биіктіктегі жел қуатының өзгеру динамикасының динамикалары зерттелді. Жел жылдамдығы мен қуатының жылдар, айлар және маусымдар бойынша өзгеруін көрсететін графиктер құрылды және ұзақ мерзімді үрдістер бағаланды. Сонымен қатар, таңдалған нүктелерде күндізгі жел жылдамдығының өзгеруіне ерекше назар аударылды. Талдау нәтижесінде жағалау аймақтарындағы жел режимі маусымдық және тәуліктік ырғақтар бойынша әртүрлі екені және бұл сипаттамалар желді жаңартылатын энергия көзі ретінде пайдалану мүмкіндіктеріне тікелей әсер ететіні анықталды. Зерттеу соңында жел жылдамдығының биіктікке тәуелді өзгеруін ескеру үшін екі маңызды теориялық модель - қуат заңы және логарифмдік заң - қолданылды және олардың артықшылықтары мен жарамдылығы салыстырмалы түрде бағаланды.
Downloads
Әдебиеттер тізімі
Aiyer, P. (2021). Wind Speed Change with Height in Built Environment. International Journal of Engineering Research, 8 (1).
Archer, C. L., & Jacobson, M. Z. (2005). Evaluation of global wind power. Journal of Geophysical Research: Atmospheres, 110 (D12). https://doi.org/10.1029/2004JD005462
Fagiano, L., Milanese, M., Razza, V., & Bonansone, M. (2012). High-altitude wind energy for sustainable marine transportation. IEEE Transactions on Intelligent Transportation Systems, 13(2), 781-791. DOI:10.1109/TITS.2011.2180715
Gardashov, E.R., Gardashov, R.H. (2024). On the derivation of an analytical expression for wind power probability distribution function and capacity factor of turbine. International Journal of Sustainable Energy, 43(1). https://doi.org/10.1080/14786451.2024.2390447
Garrett, R. (2015). Investigations of Surface Roughness Length Modification in Black Rock City, NV [Master Thesis, San Francisco State University].
Global Wind Atlas. (2025, September 28). Global Wind Atlas. URL: https://globalwindatlas.info/en/
Hiester, T., Pennell, W. (1981). The Meteorological Aspects of Siting Large Wind Turbines, Pacific Northwest Laboratory.
HOMER Energy. (2025, November 15). Wind resource variation with height. HOMER Pro Documentation.https://homerenergy.com/products/pro/docs/3.15/wind_resource_variation_with_height.html
Hulio, Z.H. (2021). Assessment of Wind Characteristics and Wind Power Potential of Gharo, Pakistan. Hindawi Journal of Renewable Energy 8960190. https://doi.org/10.1155/2021/8960190.
Hsu, S. (1982). Determination of the Power-Law Wind Profile Exponent on a Tropical Coast. Journal of Applied Meteorology. 1982;21:1187-1190. DOI:10.1175/1520-0450(1982)021<1187:DOTPLW>2.0.CO;2.
International Energy Agency. (2023). Wind Energy Technology Perspectives 2023. https://www.iea.org/reports/wind-energy-technology-perspectives-2023.
International Energy Agency.(2013). Wind Energy - Technology Roadmap. https://www.iea.org/publications
Irwin, J.S. (1979).A Theoretical Variation of the Wind Profile Power-Law Exponent as a Function of Surface Roughness and Stability. Atmospheric Environment, 13, 191-194.
Jung, C., Schindler, D. (2021). The role of the power law exponent in wind energy assessment: A global analysis. International Journal of Energy Resources, 45 (6), 8484-8496. https://doi.org/10.1002/er.6382
Khaligh, A., Onar, O.C. (2010). Energy harvesting. Boca Raton.
Kubik, M, Coker., P, Hunt, C. (2011). Using meteorological wind data to estimate turbine generation output: a sensitivity analysis. World Renewable Energy Congress, 4074-4081. http://dx.doi.org/10.3384/ecp110574074.
Manwell, J., Mcgowan, J., Rogers, A. (2009). Wind energy explained.
Mammadov, R. M. (Ed.). (2014). Geography of the Republic of Azerbaijan: Physical Geography (Vo 1). Avropa. [in Azerbaijani]
NASA Prediction of Worldwide Energy Resources. (2025, November 5). URL: https://power.larc.nasa.gov/data-access-viewer/
Ongaki, L., Maghanga, C., Joash, K. (2019). Determination of the Surface RoughnessParameter and Wind Shear Exponent of Kisii Region from the On-Site Measurement of Wind Profiles. Journal of Energy, 8264061. https://doi.org/10.1155/2019/8264061
Pryor, S., Bartelmie, C. (2010). Climate change impacts on wind energy: A review. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 14, 430–437.
Rasulzadeh V.M. (2025). Assessment of the wind and wave energy potential in the water area of the Caspian Sea. Вісник Харківського Національного Університету Імені В.Н. Каразіна Серія “Геологія. География. Екологія”,62, 315-323. https://doi.org/10.26565/2410-7360-2025-62-23
Sathyajith, M. (2007). Wind Energy: Fundamentals, Resource Analysis and Economics. Springer p 24. DOI:10.1007/3-540-30906-3
Tar, K., Szegedi, S. (2009). Alterations of potential wind energy with height and parts of the day. Journal of Electrical and Electronics Engineering 2(1), 206-210
Tieo, J., Skote M.,Srikanth N. (2020). Suitability of power-law extrapolation for wind speed estimation on a tropical island. Journal of Wind Engineering and Industrial Aerodynamics, 205, 104317. https://doi.org/10.1016/j.jweia.2020.104317
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 V. Rasulzadeh (Author)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
