Ионометрия әдісінің көмегімен өсімдік сығындыларындағы бейорганикалық компоненттерді анықтау
Қаралымдар: 1 / PDF жүктеулері: 0
DOI:
https://doi.org/10.32523/3107-278X-2026-156-3-38-50Кілт сөздер:
калий иондары, натрий иондары, өсімдік сығындысы, экстрагент, потенциометриялық әдіс, ионселективті электродАңдатпа
Бұл ғылыми жұмыста ионселективті электрод көмегімен ионометриялық әдіс арқылы Қазақстанда өсетін өсімдіктер сығындыларындағы калий және натрий иондарының концентрациясы анықталды. Зерттеу объектісі ретінде Қазақстан флорасында өсетін бірнеше өсімдік түрлері: Lythrum salicaria, Phragmites communis, Nonea pulla, Petunia hybrida, Verbascum thapsus, Parmelia sulcata және Achillea nobilis таңдалып алынды.
Калий - жүйке импульстарының берілуін, бұлшықет тіндерінің жиырылуын, жүрек ырғағын, қышқыл-сілтілік және су-тұз балансын реттейтін негізгі макроэлементтердің бірі. Өсімдіктер үшін калий фотосинтез үдерісінде, ферменттердің белсенділігін арттыруда шешуші рөл атқарады.
Натрий - адам ағзасындағы маңызды макроэлементтердің бірі, ол су-тұз алмасуын, қышқыл-сілтілік тепе-теңдікті және осмостық қысымды реттеуде маңызды рөл атқарады. Натрийдің жетіспеушілігі сусыздану, әлсіздік, тері қабаттарының түсуі, жүрек-қантамыр жүйесінің бұзылуына әкелуі мүмкін.
Иондардың (K+, Na+) мемлекеттік эталондық үлгілерінің көмегімен стандартты ерітінділер даярланып, электродтың калибровкасы жүргізілді. Өсімдік үлгілерінен сығындылар даярланып, ондағы калий мен натрий иондарының концентрациялары анықталды. Алынған тәжірибелер үш рет қайталауда орындалып, орташа мән, стандартты ауытқу (σ), орташа стандартты қате (SE) және абсолюттік қате (Δ) сияқты көрсеткіштер есептелді. Зерттелген өсімдіктердің құрғақ массасындағы калийдің орташа массалық үлесі мәндері келесідей болды: Lythrum salicaria - 0,5511±0,0430 %, Phragmites communis - 0,4669±0,0784 %, Nonea pulla - 2,7933± 0,2437 %, Petunia hybrida - 1,8360±0,1632 %, Verbascum thapsus - 0,8010±0,0000 %, Parmelia sulcata - 0,0608±0,0100 %, Achillea nobilis- 6,1967±0,0573%.
Натрий иондарының өсімдіктердің құрғақ массасындағы орташа массалық үлесі келесідей болды: Lythrum salicaria - 0,1853±0,0423 %, Phragmites communis - 0,0450± 0,0086 %, Nonea pulla - 0,3100±
0,0000 %, Petunia hybrida - 0,0220±0,0043 %, Verbascum thapsus -
0,6377±0,1391%, Parmelia sulcata - 0,0080±0,0000 %, Achillea nobilis - 0,7400±0,0000 %.
Алынған зерттеу нәтижелерінен әртүрлі өсімдіктердегі калий мен натрий мөлшері айтарлықтай өзгеше болатынын көрсетті. Сонымен ионселективті электрод негізіндегі ионометрия әдісі өсімдік сығындылары құрамынан калий, натрий иондарының концентрациясын анықтауға мүмкіндік береді.
Downloads
Әдебиеттер тізімі
Adams, E., & Shin, R. (2014). Transport, signaling, and homeostasis of potassium and sodium in plants. Journal of Integrative Plant Biology, 56(3), 231–249. https://doi.org/10.1111/jipb.12159
Bernal, A., Zafra, M. A., Simón, M. J., & Mahía, J. (2023). Sodium Homeostasis, a Balance Necessary for Life. Nutrients, 15(2), 395. https://doi.org/10.3390/nu15020395
Cakmak, I. (2005). The role of potassium in alleviating detrimental effects of abiotic stresses in plants. Journal of Plant Nutrition and Soil Science, 168(4), 521–530. https://doi.org/10.1002/jpln.200420485
Chiang, B. M., Ye, M., Chattopadhyay, A., Halezeroglu, Y., Van Blarigan, E. L., & Abuabara, K. (2024). Sodium Intake and Atopic Dermatitis. JAMA Dermatology, 160(7), 725–731. https://doi.org/10.1001/jamadermatol.2024.1544
Ellison, D. H., & Welling, P. A. (2021). Insights into salt handling and blood pressure. New England Journal of Medicine, 385(21), 1981-1993. . https://doi.org/10.1056/nejmra2030212
Filippini, T., Malavolti, M., Whelton, P. K., Naska, A., Orsini, N., & Vinceti, M. (2021). Blood pressure effects of sodium reduction: dose–response meta-analysis of experimental studies. Circulation, 143(16), 1542-1567. https://doi.org/10.1161/circulationaha.120.050371
Fujisawa, H., Sugimura, Y., Takagi, H., Mizoguchi, H., Takeuchi, H., Izumida, H., & Oiso, Y. (2015). Chronic Hyponatremia Causes Neurologic and Psychologic Impairments. Journal of the American Society of Nephrology, 27(3), 766–780. . https://doi.org/10.1681/ASN.2014121196
Halford, N. G. (2009). New insights on the effects of heat stress on crops. Journal of Experimental Botany, 60(15), 4215–4216. https://doi.org/10.1093/jxb/erp311
Huang, L., Trieu, K., Yoshimura, S., Neal, B., Woodward, M., Campbell, N. R., & et al. (2020). Effect of dose and duration reduction in dietary sodium on blood pressure levels: systematic review and meta-analysis of randomised trials. BMJ, 368, m315. https://doi.org/10.1136/bmj.m315
ISO 5725-1:2023 - Accuracy (trueness and precision) of measurement methods and results - Part 1: General principles and definitions
Kronzucker, H. J., & Britto, D. T. (2011). Sodium transport in plants: a critical review. New Phytologist, 189(1), 54–81. https://doi.org/10.1111/j.1469-8137.2010.03540.x
Lanham-New, S. A., Lambert, H., & Frassetto, L. (2012). Potassium. Advances in Nutrition, 3(6), 820–821. https://doi.org/10.3945/an.112.003012
Moreno-Rojas, R., Cámara-Martos, F., & Amaro-López, M. Á. (2016). Potassium: Properties and Determination. Encyclopedia of Food and Health, 439–445.
O'Neill, S. D., & Spanswick, R. M. (1984). Characterization of native and reconstituted plasma membrane H+-ATPase from the plasma membrane of Beta vulgaris. Journal of Membrane Biology, 79, 245–256.
Roche, J. R. (2016). Feed Ingredients: Feed Supplements: Macrominerals. Reference Module in Food Science. Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-08-100596-5.00759-9
Waraich, E. A., Ahmad, R., Halim, A., & Aziz, T. (2012). Alleviation of temperature stress by nutrient management in crop plants: a review. Journal of Soil Science and Plant Nutrition, 12(2), 221–244. https://doi.org/10.4067/S0718-95162012000200003
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Галия Байсалова, Абзал Талтенов, Кульди Тосмаганбетова, Бекзада Ертай, Айман Бердгалеева (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
