Achillea millefolium L. тамырларын ИҚ–спектроскопиясы, ГХ–МС және биологиялық сынақтар арқылы кешенді зерттеу
Қаралымдар: 17 / PDF жүктеулері: 3
DOI:
https://doi.org/10.32523/3107-278X-2026-155-2-31-43Кілт сөздер:
Achillea millefolium, ГХ–МС, ИҚ–спектроскопиясы, компоненттік құрамы, микробқа қарсы белсенділік, цитоуыттылықАңдатпа
Берілген жұмыста Achillea millefolium L. өсімдігінің жер асты бөліктері газды хромато-масс-спектрометриясы (ГХ–МС), инфрақызыл (ИҚ) спектроскопия және биологиялық сынақтар әдістерімен кешенді түрде зерттелді. ГХ–МС нәтижелері бойынша этанолдық экстракттың химиялық құрамы алифаттық қышқылдар мен олардың эфирлерін, фенолды қосылыстарды, флавоноидтарды және көмірсуларды қамтитыны анықталды. Негізгі компоненттер ретінде 1,3-дигидроксиацетон, октан қышқылы, гексадекан қышқылының этил эфирі, эупатилин және яцеозидин табылды. ИҚ–спектрлер липофильді және полярлы метаболиттерге тән алифаттық, карбонилді және фенолдық функционалды топтардың бар екенін растады. Экстракт құрамында фенолдық және флавоноидтық қосылыстардың бар болуына байланысты Staphylococcus aureus және Bacillus subtilis бактерияларына қарсы орташа антимикробтық белсенділік көрсетті. Сонымен қатар, Artemia salina асшаяндарымен жүргізілген тест нәтижесі бойынша орташа цитоуыттылық (LD50 ≈ 82 мкг/мл) байқалды. Алынған деректер A. millefolium өсімдігінің жер асты бөліктері антимикробтық және цитоуыттылық қасиеттерін айқындайтын липофильді және фенолдық метаболиттерді жинақтайтынын дәлелдейді. Нәтижелер мыңжапырақтың метаболизмін тереңірек түсінуге мүмкіндік беріп, оның тамырларын табиғи биологиялық белсенді заттардың көзі ретінде қолданудың болашағын көрсетеді.
Downloads
Әдебиеттер тізімі
Ahmadi-Dastgerdi, A., Ezzatpanah, H., Asgari, S., Dohani, S., & Rahimi, E. (2017). Phytochemical, antioxidant and antimicrobial activity of essential oil from flowers and leaves of common yarrow (Achillea millefolium subsp. millefolium). Journal of Essential Oil Bearing Plants, 20(2), 395–409. https://doi.org/10.1080/0972060X.2017.1280419
Ali, S. I., Gopalakrishnan, B., & Venkatesalu, V. (2017). Pharmacognosy, phytochemistry and pharmacological properties of Achillea millefolium L.: A review. Phytotherapy Research, 31(8), 1140–1161. https://doi.org/10.1002/ptr.5840
Anderberg, A. A., Baldwi, B. G., Bayer, R. G., Breitwieser, J., Jeffrey, C., Dillon, M. O., Eldenäs, P., Funk V., Gar-cia-Jacas, N., Hind, D. J. N., Karis, P. O., Lack, H. W., Nesom, G., Nordenstam, B., Oberprieler, Ch., Panero, J. L., Puttock, C., Robinson, H., Stuessy, T. F., Susanna, A., Urtubey, E., Vogt, R., Ward, J., & Watson, L. E. (2007). Flowering Plants: Eudicots - Asterales. In Compositae. The families and genera of vascular plants. Vol. VIII. Flowering plants. Eudicots. Asterales (Vol. 8, pp. 61–558). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-540-31051-8_7
Asensio, E., Vitales, D., Pérez, I., Peralba, L., Viruel, J., Montaner, C., Vallès, J., Garnatje, T., & Sales, E. (2020). Phenolic compounds content and genetic diversity at population level across the natural distribution range of bearberry (Arctostaphylos uva-ursi, Ericaceae) in the Iberian Peninsula. Plants, 9(9), 1250. https://doi.org/10.3390/plants9091250
Benedek, B., & Kopp, B. (2007). Achillea millefolium L. s.l. revisited: Recent findings confirm the traditional use. Wiener Medizinische Wochenschrift, 157(13–14), 312–314. https://doi.org/10.1007/s10354-007-0431-9
Candan, F., Unlu, M., Tepe, B., Daferera, D., Polissiou, M., Sökmen, A., & Akpulat, H. (2003). Antioxidant and antimicrobial activity of the essential oil and methanol extracts of Achillea millefolium subsp. millefolium Afan. (Asteraceae). Journal of Ethnopharmacology, 87(2–3), 215–220. https://doi.org/10.1016/s0378-8741(03)00149-1
Ciriminna, R., Fidalgo, A., Ilharco, L. M., & Pagliaro, M. (2018). Dihydroxyacetone: an updated insight into an important bioproduct. ChemistryOpen, 7(3), 233–236. https://doi.org/10.1002/open.201700201
Dorjsembe, B., Lee, H. J., Kim, M., Dulamjav, B., Jigjid, T., & Nho, C. W. (2017). Achillea asiatica extract and its active compounds induce cutaneous wound healing. Journal of Ethnopharmacology, 206, 306–314. https://doi.org/10.1016/j.jep.2017.06.006
Ehrendorfer, F., & Guo, Y. P. (2005). Changes in the circumscription of the genus Achillea (Compositae-Anthemideae) and its subdivision. Willdenowia, 35(1), 49-54. https://doi.org/10.3372/wi.35.35102
European Medicines Agency. (2020). European Union herbal monograph on Achillea millefolium L., herba (Revision 1) (EMA/HMPC/376415/2019). https://www.ema.europa.eu/en/medicines/herbal/millefolii-herba#documents
García-Risco, M. R., Mouhid, L., Salas-Pérez, L., López-Padilla, A., Santoyo, S., Jaime, L., Ramírez de Molina, A., Reglero, G., & Fornari, T. (2017). Biological activities of Asteraceae (Achillea millefolium and Calendula officinalis) and Lamiaceae (Melissa officinalis and Origanum majorana) Plant Extracts. Plant foods for human nutrition (Dordrecht, Netherlands), 72(1), 96–102. https://doi.org/10.1007/s11130-016-0596-8
Gawel-Beben, K., Strzemska-Gomulka, M., Chop, M., Sakipova, Z., Glowniak, K., & Kukula-Koch, W. (2020). Achillea millefolium L. and Achillea biebersteinii Afan. hydro-glycolic extracts - bioactive ingredients for cosmetic applications. Molecules, 25(15), 3368. https://doi.org/10.3390/molecules25153368
Gharibi, S., Tabatabaei, B. E. S., Saeidi, G., Goli, S. A. H., & Talebi, M. (2013). Total phenolic content and antioxidant activity of three Iranian endemic Achillea species. Industrial Crops and Products, 50, 154–158. https://doi.org/10.1016/j.indcrop.2013.07.038
Komarov, B. A. (2018). The elemental composition of yarrow (Elementnyi sostav tysyachelistnika in Russian). Drug development & registration, 3, 158–161.
Konarska, A., Weryszko-Chmielewska, E., Materska, M., Sulborska-Różycka, A., Dmitruk, M., & Chilczuk, B. (2025). Phenolic compounds in flowers and herb of Achillea millefolium L.: histochemical and phytochemical studies. Molecules, 30(9), 2084. https://doi.org/10.3390/molecules30092084
Kulemin, Y., & Kupriyanov, A. (2023). Botanical-geographical analysis of yarrows (Achillea L. - Asteraceae) of Siberia and Kazakhstan (Botaniko-geograficheskiy analiz tysyachelistnika (Achillea L. - Asteraceae) Sibiri i Kazakhstana in Russian). Natural and Technical Sciences, 12(187). https://doi.org/10.25633/etn.2023.12.09
Lee, B. E., Park, S. J., Kim, G. H., Joo, D. C., & Lee, M. W. (2024). Anti-inflammatory effects of eupatilin on Helicobacter pylori CagA-induced gastric inflammation. PLoS ONE, 19(11). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0313251
Lee, S., Won, H. J., Ban, S., Park, Y. J., Kim, S. M., Kim, H. S., Choi, J., Kim, H., Lee, J. H., & Jung, J. H. (2023). Integrative analysis of metabolite and transcriptome reveals biosynthetic pathway and candidate genes for eupatilin and jaceosidin biosynthesis in Artemisia argyi. Frontiers in Plant Science, 14. https://doi.org/10.3389/fpls.2023.1186023
Lourenço, P., Figueiredo, A., Barroso, J., Pedro, L., Oliveira, M., Deans, S., & Scheffer, J. (1999). Essential oils from hairy root cultures and from plant roots of Achillea millefolium. Phytochemistry, 51(5), 637–642. https://doi.org/10.1016/s0031-9422(99)00083-7
Mironov, A. N., & Bunatyan, N. D. (2012). Guidelines for conducting preclinical studies of drugs - Part 1 (Rukovodstvo po provedeniyu doklinicheskikh issledovaniy lekarstvennykh sredstv. Chast' pervaya). GRIF-K: Moscow, Russia, 510.
Mohamed, D. A., Hanfy, E. A., & Fouda, K. (2018). Evaluation of antioxidant, anti-inflammatory and anti-arthritic activities of yarrow (Achillea millefolium). Journal of Biological Sciences, 18(7), 317–328. https://doi.org/10.3923/jbs.2018.317.328
Mostafa, S., Wang, Y., Zeng, W., & Jin, B. (2022). Floral scents and fruit aromas: functions, compositions, biosynthesis, and regulation. Frontiers in Plant Science, 13. https://doi.org/10.3389/fpls.2022.860157
Nageen, B., Rasul, A., Hussain, G., Shah, M. A., Anwar, H., Hussain, S. M., Uddin, M. S., Sarfraz, I., Riaz, A., & Selamoglu, Z. (2021). Jaceosidin: a natural flavone with versatile pharmacological and biological activities. Current pharmaceutical design, 27(4), 456–466. https://doi.org/10.2174/1381612826666200429095101
Platonov V.V., Dunaev V.A., Sukhikh G.T., Volochaeva M.V., Frankevich V.E., Datieva F.S. (2020). Сhromato-Mass-Spectrometry of hexane extract of common yarrow (Achillea millefolium l., Asteraceae family - Asterace) (Khromato-mass-spektrometriya geksanovogo ekstrakta tysyachelistnika obyknovennogo (Achillea millefolium L., semeystvo astro-vye - asterace) (soobshchenie I)). Journal of New Medical Technologies, 27(4), 82-86.
Radušienė, J., Karpavičienė, B., Raudone, L., Vilkickyte, G., Çırak, C., Seyis, F., Yayla, F., Marksa, M., Rimkienė, L., & Ivanauskas, L. (2023). Trends in phenolic profiles of Achillea millefolium from different geographical gradients. Plants, 12(4), 746. https://doi.org/10.3390/plants12040746
Ruiz-Navajas, Y., Viuda-Martos, M., Sendra, E., Perez-Alvarez, J. A., & Fernández-López, J. (2013). In vitro antioxidant and antifungal properties of essential oils obtained from aromatic herbs endemic to the Southeast of Spain. Journal of Food Protection, 76(7), 1218–1225. https://doi.org/10.4315/0362-028x.jfp-12-554
Sarah, Q. S., Anny, F. C., & Misbahuddin, M. (2017). Brine shrimp lethality assay. Bangladesh Journal of Pharmacology, 12(2). https://doi.org/10.3329/bjp.v12i2.32796
Shatalina, N. V., Pervishina, G. G., Efremov, A. A., Gordienko G.P., Agafonova E.A., & Goncharov D.V. (2002). Content of some biologically active substances in common yarrow herb (Achillea millefolium) growing in Krasnoyarsk region (Soderzhanie nekotorykh biologicheski aktivnykh veshchestv v trave tysyachelistnika obyknovennogo (Achillea millefolium), proizrastayushchego v Krasnoyarskom krae in Russian). Khimiya Rastitel'nogo Syr'ya, 3, 13–16.
Si, X., Zhang, M., Shi, Q., & Kiyota, H. (2006). Chemical constituents of the plants in the genus Achillea. Chemistry & Biodiversity, 3(11), 1163–1180. https://doi.org/10.1002/cbdv.200690119
State Pharmacopoeia of the Republic of Kazakhstan (Gosudarstvennaya farmakopeya Respubliki Kazakhstan in Russian). (2015). In publishing House “Zhibek Zholy” (2nd ed., Vol. 1, p. 720).
Veryser, L., Taevernier, L., Wynendaele, E., Verheust, Y., Dumoulin, A., & De Spiegeleer, B. (2016). N-alkylamide profiling of Achillea ptarmica and Achillea millefolium extracts by liquid and gas chromatography–mass spectrometry. Journal of Pharmaceutical Analysis, 7(1), 34–47. https://doi.org/10.1016/j.jpha.2016.09.005
Zhou, X., Zhou, X., Xu, Y., & Yu, S. (2016). Improving the production yield and productivity of 1,3-dihydroxyacetone from glycerol fermentation using Gluconobacter oxydans NL71 in a compressed oxygen supply-sealed and stirred tank reactor (COS-SSTR). Bioprocess and biosystems engineering, 39(8), 1315–1318. https://doi.org/10.1007/s00449-016-1595-8
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 А. Елшібаева, Ж. Жумагалиева, А. Калдыбаева, Г. Мукушева, Б. Тикар, Р. Джалмаханбетова (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
