Сутекті тасымалдау реакцияларындағы гомогенді және гетерогенді Pt(II) комплекстерінің синтезі мен каталитикалық қасиеттері
Қаралымдар: 0 / PDF жүктеулері: 0
DOI:
https://doi.org/10.32523/3107-278X-2026-156-3-11-22Кілт сөздер:
Pt(II) complexes, phosphinite ligands, ionic liquid fragments, heterogeneous catalyst, transfer hydrogenation, ketones, polymer-supported catalystАңдатпа
Бұл жұмыста иондық сұйықтық фрагменттері бар фосфинитті лигандтар негізіндегі гомогенді және гетерогенді Pt(II) кешендері синтезделіп, сутекті тасымалдау реакцияларындағы каталитикалық жүйелер ретінде зерттелді. Гомогенді Pt(II) кешені [PtCl₂((PPh₂O₂C₇H₁₄N₂)₂)]Cl₂ синтезделіп, ³¹P{¹H}, ¹H, ¹³C ЯМР спектроскопиясы, ИҚ-спектроскопия және элементтік талдау әдістерімен сипатталды. Алынған спектроскопиялық деректер құрылымы нақты анықталған квадратты-жазық Pt(II) кешенінің түзілгенін растады.
Гетерогенді каталитикалық жүйені алу мақсатында Pt(II) кешені аминометилденген полистиролға иммобилизацияланды. Полимерге бекітілген катализатор СЭМ және ЭДР талдау әдістерімен зерттелді. Нәтижелер Pt(II) түрлерінің полимер матрицасына сәтті енгізілгенін және платинаның мөлшері 0,25 масс.% екенін растады.
Гомогенді және гетерогенді Pt(II) кешендерінің каталитикалық белсенділігі сутек доноры ретінде изопропанолды және негіз ретінде KOH қолдана отырып кетондарды сутекті тасымалдау арқылы гидрлеу реакцияларында бағаланды. Гомогенді Pt(II) катализаторы жоғары каталитикалық белсенділік көрсетіп, қысқа реакция уақытында жоғары конверсия дәрежесіне қол жеткізді. Гетерогенді катализатор да жақсы каталитикалық қасиеттер көрсетіп, реакциялық ортадан оңай бөлінуі және катализаторды қайта пайдалану мүмкіндігі сияқты практикалық артықшылықтарға ие болды.
Алынған нәтижелер иондық сұйықтық фрагменттері бар фосфинитті лигандтар негізіндегі Pt(II) кешендерінің сутекті тасымалдау реакциялары үшін перспективалы каталитикалық жүйелер болып табылатынын көрсетті. Жоғары каталитикалық белсенділік, құрылымдық тұрақтылық және гетерогенді катализаторды бөліп алып қайта пайдалану мүмкіндігінің үйлесуі бұл жүйелерді тұрақты каталитикалық процестерде қолдану үшін тартымды етеді.
Downloads
Әдебиеттер тізімі
References
Alshammari, Y., Patel, D., Hellgardt, K. (2022). Rh-Catalyzed Environmentally Benign Selective Hydrogenation of Ketones and Aromatics. Catalysts, Vol. 12, 1578-1585. https://doi.org/10.3390/catal12121578
Zhou, H., Chen, X., Wang, J. (2025). Chloride-Assisted Transfer Hydrogenation of Ketones Catalyzed by Rhodium Complexes. ChemCatChem, 32(2), 392-407. https://doi.org/10.1002/cctc.202401692
Johnson, N.B., Lennon, I.C., Moran, P.H. (2021). Rhodium catalysed transfer hydrogenation of ketones. Thesis. University of Liverpool, 21 (1), 325-333.
Rafikova, K.S., Zazybin, A.G., Yu, V. K. (2014). Synthesis of bidentate phosphorous-containing ligand based on imidazolium ionic liquid. Academic Scientific Journal of Chemistry, Series of Chemistry and Technology, 56, 51-54.
Rafikova, K. S., Zazybin, A. G., Yu, V. K. (2014). Metal containing ionic liquids as solvent and catalyst in alkylation reactions. Chemical Journal of Kazakhstan, 47, 194-203.
Rafikova, K. S., Meric, M., Aydemir, M., Zazybin,, A., Temel H. (2013). In Catalytic Activity of Polymer Supported Ionic Liquid Pd (II) Complex in Suzuki-Miyaura Cross-Coupling Reactions. Ulusal Kataliz Yaz Okulu, 39(2), 543-552.
Lee, J., Kim, H. A. (2018). Recyclable Nanoparticle-Supported Rhodium Catalyst for Hydrogenation of Alkenes and Ketones. ACS Omega, 47 (1), 365-378.
Rafikova, K. S., Meric, M., Aydemir, M., Zazybin, A., Temel, H. (2013). In Synthesis of polymer anchored ligand and Pd(II) complex with Ionic Liquid Precursor. Ulusal Kataliz Yaz Okulu, 39 (2), 468-479.
Zazybin, A., Rafikova, K., Abilda, N., Yu, V., Begimova, G., Aydemir, M., Temel, H., Sasaki, T. (2014). New homogeneous and heterogeneous catalytic systems containing metal-tagged ionic liquids in the C-C bond forming reactions. The Seventh Tokyo Conference on Advanced Catalytic Science and Technology, 33 (1), 671-682.
Rafikova, K., Kystaubayeva, N., Aydemir, M., Selim, Y., Kayan, C., Zazybin, A., Ok, F., Baysal, A, Temel, H. (2014). Rhodium-catalyzed transfer hydrogenation with aminophosphines and analysis of electrical characteristics of rhodium(I) complex/n-Si heterojunctions. Appl. Organometal. Chem., 28, 396-404.
Rafikova, K., Kystaubayeva, N., Aydemir, M., Kayan, C., Ocak, Y.S., Temel, H., Zazybin, A., Gürbüz, N., Özdemir, İ. (2014). Transfer hydrogenation of ketones catalyzed by New Rhodium and Iridium Complexes of Aminophosphine Containing Cyclohexyl Moiety and Photosensing Behaviors of Rhodium and Iridium Based Devices. Journal of Organometallic Chemistry, 758, 1-8.
Aydemir, M, Rafikova, K., Kystaubayeva, N., Pasa, S., Meric, N., Ocak, Y., Zazybin, A., Temel, H., Gürbüz, N., Özdemir, İ. (2014). Ionic liquid based Ru(II)–phosphinite compounds and their catalytic use in transfer hydrogenation: X-ray structure of an ionic compound 1-chloro-3-(3-methylimidazolidin-1-yl)propan-2-ol . Polyhedron, 81, 245–255.
Rafikova, K., Kystaubayeva, N., Aydemir, M., Meriç, N., Paşa, S., Zazybin, A., Temel, H. (2014). Use of Ionic Liquids Based Ru(II)-phosphinite Complexes in Transfer Hydrogenation (TH) Reactions as Catalyst. 5th National Catalysis Conferenceof Çukurova University, 12 (1), 231-240.
Meric, N., Aydemir, M., Isik, U., Ocak, Y.S., Rafikova, K., Pasa, S., Kayan, C., Durap, F., Zazybin, A., Temel, H. (2014). Cross-coupling reactions in water using ionic liquid-based palladium(II)–phosphinite complexes as outstanding catalysts. Applied Organometallic Chemistry, 28, 818–825.
Rafikova, K. S., Zazybin, A.G., Aydemir, M., Meric, N., Pasa, S., Temel, H. (2014). Catalitic Activity of Ionic Liquid Based Platinum (II) Complexes in Kharasch Addition Reaction. Ionic Liquids. Gordon Research Conference, 12 (2), 134-143.
Claver, C. (2017). Asymmetric Hydrogenation and Transfer Hydrogenation of Ketones. Chemical Reviews, 3, 567-574.
Ragini, D., Jaya, P. (2019). Trends of green catalysis in synthetic chemistry. International Journal of Pharmaceutical Sciences and Research, 10, 5311-5317.
Somwanshi, S. B., Somvanshi, S. B., Kharat, P. B. (2020). Nanocatalyst: A brief review on synthesis to applications. Journal of Physics: Conference Series, 43, 232-240.
Ningthoujam, R. (2022). Nanocatalyst in remediating environmental pollutants. Chemical Physics. Impact, 4, 100064-100070.
Rafikova, K.S., Zazybin, A.G., Temel, H., Aydemir, M., Meric, N., Pasa, S., Yu, V. K., Kystaubaeva, N.U. (2014). Kharasch addition reaction catalyzed by platinum (II) complexes based on ionic liquids. Herald of KBTU, Chemico-Technological sciences and ecology, 1, 41-48.
Chen, Y., Gao, R., Liu, L. (2022). Platinum-based nanocatalysts for selective hydrogenation reactions: Recent progress and perspectives. ACS Catalysis, 12 (18), 11376–11402.
Tungatarova, S.A., Zakumbayeva, G.D. (2020). Catalytic properties of supported platinum catalysts in hydrogenation processes. News of the National Academy of Sciences of the Republic of Kazakhstan, Series Chemistry and Technology, 3, 45–56.
Li, X., Chen, W. (2020). Homogeneous and Heterogeneous Catalytic Reduction of Ketones. Nature Communications, 12, 237-243.
Rafikova, K., Meriç, N., Binbay, N. E., Okumuş, V., Sever, M. Ş., Belyankova, Y., Aydemir, M. (2024). Biological assays, electrochemical behavior, and theoretical DFT calculations of Ru (II) complexes of chiral phosphinite based based on β-amino alcohols: Transfer hyrogenation of ketones using a HCOOH/Et3N mixture. Journal of Molecular Structure, 1303, 137556.
Masson, G., Ballico, M., Goi, B. E., Carvalho-Jr, V. P., Baratta, W. (2024). Light-enhancing ketone transfer hydrogenation catalyzed by diphosphine phenanthroline ruthenium complexes. Molecular Catalysis, 47, 564-570.
Fu, J., Xu, Q., Low, J., Jiang, C., Yu, J. Ultrathin. (2019). 2D/2D WO3/g-C3N4 step-scheme H2-production photocatalys. Applied Catalysis B., 243, 556-565.
Jia, J., Zheng, L., Li, K., Zhang, Y., Xie, H. Two-electron transfer mechanism from 3D/3D nickel selenide/MoS2 heterostructure accelerates photocatalytic hydrogen evolution and tetracycline hydrochloride removal. Chemical Engineering Journal, 429, 322-329.
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2026 Akbota Aronova (Автор)
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-Коммерциялық емес 4.0 халықаралық лицензиясы.
